شهرستان کازرون یکی از شهرستانهای استان فارس در کشور ایران است که در باختر این استان قرار دارد و مرکز آن شهر کازرون است. جمعیت این شهرستان بیش از ۳۳۰٬۰۰۰ نفر میباشد که دومین شهرستان پرجمعیت استان فارس است. همچنین شهر کازرون با داشتن ۱۴۰٬۸۶۹ نفر جمعیت دومین شهرستان پرجمعیت استان پس از شهرستان شیراز دومین شهر بزرگ (از نظر وسعت) استان فارس پس از شیراز میباشد. شهرستان کازرون آب و هوایی نسبتاً معتدل دارد. این شهرستان از مناطق گردشگری، تاریخی و باستانی مهم ایران است و مناطق گردشگری بسیار و آثار تاریخی فراوانی را در بردارد. همچنین شهر تاریخی بیشاپور در ۲۰ کیلومتری شهر کازرون قابل مشاهدهاست.
شهرستان کازرون از خاور به شهرستان شیراز، از شمال به شهرستان ممسنی و از باختر و جنوب به استان بوشهر و از جنوب خاوری به شهرستان فراشبند محدود میشود.
• شهرها:
کازرون، خشت، ، کنارتخته، ، بالاده، جره
• بخش مرکزی شهرستان کازرون
o دهستان بلیان
o دهستان دریس
o دهستان شاپور
شهرها: کازرون
• بخش خشت
o دهستان امامزاده محمد
o دهستان بورکی
شهرها: خشت
• بخش کنارتخته و کمارج
o دهستان کنارتخته
o دهستان کمارج
شهرها: کنارتخته
• بخش جره و بالاده
o دهستان جره
o دهستان فامور
o دهستان دادین
شهرها: بالاده، جره
جمعیت
جمعیت این شهرستان، بیش از ۳۳۰٬۰۰۰ نفر است. شهرستان کازرون دومین شهرستان پرجمعیت استان فارس و شهر کازرون با ۱۴۰٬۸۶۹ نفر جمعیت دومین شهر پر جمعیت و دومین شهر بزرگ استان فارس میباشد.
کشاورزی و دامداری
محصولات کشاورزی شهرستان کازرون عبارتاند از: غلات، تنباکو، خرما، برنج، حبوبات، پنبه، مرکبات، صیفی جات که برخی از این محصولات جزو صادرات شهرستان نیز میباشند. از سوی دیگر به لحاظ این که ایلات و عشایر در منطقه پراکنده هستند، دامداری و تولیدات دامی رونق چشمگیری دارد. انواع فرآوردههای لبنی و پشم و پوست و روغن از تولیدات دامی بخش دامپروری کازرون است.
زبان
زبان مردم این شهرستان، زبان پارسی است و شماری از واژههایی که در کازرون به کار میگیرند نزدیکی با زبان پارسی میانه دارد. گویشها (کازرونی، دوانی، دوسیرانی، عبدویی) آداب، رسوم، سنتها و مثلهای موجود در این منطقه به خاطر در برداشتن ویژگیهای زبان و فرهنگ کهن این دیار، از دیر باز توجه زبانشناسان را به خود جلب کردهاست. در بخشهای این شهرستان بیشتر به زبان پارسی صحبت میکنند.
نژاد
نژاد مردم شهرستان کازرون، همانند مردم جنوب ایران، از نژاد پارسه یا (پاراسواژ) شاخهای از نژاد آریاست که تقریباً ۳ هزار سال پبش از میلاد از مسکن اصلی خود به ایران و فارس آمدهاند. مردم کازرون تا اندازه ی زیادی اصالت نژاد خود را حفظ کردهاند، زیرا وقتی در میان مردم کازرون گردش کنید و صفات و عادات آنان را مورد دقت قرار دهید، نزدیکی زیادی با نژاد آریایی قدیم در آنان دیده میشود. همچنین واژههای محلی و آداب و رسومی که نسل به نسل حفظ کردهاند، نشانگر این واقعیت میباشد.
دین
پیش از حمله ی اعراب، اهالی کازرون و شاپور و دیگر بخشهای این شهرستان مانند همه ی ایرانیان دین زرتشتی داشتند و به ویژه در شاپور چندین آتشکده بزرگ وجود داشته که آثار ویرانههای آن هنوز باقی مانده است.
پس از فتح ایران به دست اعراب در زمان خلیفه دوم (۱۳ هجری قمری) و تصرف کازرون به سرداری حکم بن ابی العاص، عدهای از اهالی این دیار به دین اسلام درآمدند. در سده ی چهارم و پنجم تعداد زرتشتیان کازرون زیاد بودهاست و دراین هنگام مردی زرتشتی به نام خورشید که او را دیلم گبر نیز میگفتند حاکم کازرون بودهاست.
بیشتر اهالی کازرون و اطراف آن تقریباً تا سال ۴۰۰ هجری قمری زرتشتی بودند و پس از این سال به واسطه ی شیخ ابواسحاق کازرونی فرزند شهریار کازرونی، مردم کازرون مسلمان شدند. تا زمان صفویه و رسمیت یافتن مذهب تشیع اهالی این سرزمین شافعی بودند و علمای بزرگی نیز از میان آنان برخاستند.
امروزه مذهب بیشتر اهالی کازرون شیعه اثنی عشری است و بسیار در مذهب خود تعصب دارند.
پیشینه
کازرون شهری است که در زمان ساسانیان و از ۳ روستا بنیان نهاده شدهاست. کازرون در آن زمان به بلدالعتیق شهرت داشته و از توابع بیشاپور بودهاست. پس از ویرانی بیشاپور توسط ابوسعید شبانکاره مردم بیشاپور به کازرون مهاجرت کردند.
پیدایش
کازرون در زمان ساسانیان متشکل از سه ده نورد، دریست و راهبان بود که روی هم رفته به آنها شهر بلدالعتیق (شهر کهنه) گفته میشد. شیخ ابواسحاق کازرونی از عرفای بزرگ تاریخ ایران و شیخ سلسله کازرونیه یا سلسله مرشدیه با اتصال این سه ده، شهر کازرون را به وجود آورد. پس از حمله اعراب، بیشاپوریها به منطقهای به نام جدس که یکی از روستاهای شمال کازرون امروزی است، مهاجرت میکنند و پس ازآن به گازرگاه و سپس به کازرون مهاجرت میکنند. کازرون در دوره هخامنشیان به گازرا شهرت داشتهاست. در زمان ساسانیان توسط شاپور اول از نو ساخته شد. در طول تاریخ، کازرون چندین بار به سبب زلزله با خاک یکسان شدهاست.[۳]
پیشینه کازرون
• ساسانیان: شهر بیشاپور در شمال بلدالعتیق به فرمان شاپور یکم ساسانی تشکیل شده و پایتخت زمستانی او و یکی از مشهورترین و مهمترین شهرهای ساسانیان شد. بیشاپور سپس با حمله اعراب و شخصی به نام ابوسعید شبانکاره ویران گشت و اکثر مردم آن به ده جدس در شمال کازرون امروزی مهاجرت کردند. شهر بلدالعتیق (کازرون فعلی) نیز در همین دوره شکل گرفت.
• پس از ظهور اسلام در ایران: مردم از جدس به گازرگاه رفتند و پس از وقوع زلزله در آن به کازرون عزیمت نمودند. کازرونیان همچنان زرتشتی بودند تا اینکه شخصی به نام شیخ ابواسحاق کازرونی ۲۴۰۰۰ کازرونی را مسلمان کرد. در این دوره دو سلسله مشهور و بزرگ مرشدیه (کازرونیه) و بلیانیه به سرپرستی شیخ ابواسحاق کازرونی و شیخ عبدالله بلیانی در این شهر فعالیت میکردند.
شیخ امینالدین بلیانی (عارف و شاعر بزرگ ایرانی و استاد حافظ و خواجوی کرمانی)، سعیدالدین بلیانی کازرونی (بزرگترین سیره نویس پیامبر اسلام)، تقی الدین بلیانی و بسیاری دیگر از خاندان مشهور بلیانی کازرون در این دوره از این شهر برخواستند.
• اتابکان فارس: حافظ و سعدی دو شاعر بزرگ ایرانی که در دامان مادرانی کازرونی پرورش یافته بودند، در این دوره برخواستند.
• تیموریان: علامه جلال الدین محمد دوانی کازرونی، بزرگترین دانشمند عهد تیموریان و سده نهم بود.
• ایلخانیان (پس از حمله مغول):علامه قطب الدین محمود کازرونی، دانشمند بزرگ اهل کازرون در این دوره متولد شد. وی کاشف علت تشکیل رنگین کمان بود و تنها کسی بود که پیش از گالیله به گرد بودن زمین پی برده بود. وی از بزرگان ریاضیات، فیزیک، پزشکی، نجوم، فلسفه، موسیقی و شطرنج ایران بود.
• قاجاریه: پس از وقوع جنگ جهانی اول و حمله انگلیسیها به جنوب ایران، فارس و کازرون، ناصر دیوان کازرونی و یارانش به همراه سایر سرداران جنوب چون صولت الدوله قشقایی به جنگ با انگلیسیها پرداختند و پیروز شدند. کازرون در این دوره دارای شهرداری و فرمانداری مستقل شد. همچنین در این دوره میرزا محمد صالح کازرونی اولین دانشجوی ایرانی اعزامی به اروپا بود و پس از بازگشت نخستین روزنامه ایران را در تهران به چاپ رساند. همچنین میرزا حسن عکاس (چهرهنگار کازرونی)، پدر عکاسی ایران نخستین عکاسخانههای جنوب را در شیراز و کازرون راهاندازی کرد.
• پهلوی: تظاهرات مردم کازرون بر علیه حکومت محمد رضا شاه پهلوی موجب اعلام حکومت نظامی در این شهر شد. کازرون یکی از ۱۱ شهر ایران و ۳ شهر فارس بود که حکومت نظامی در آن اعلام شد.
• جمهوری اسلامی: کازرون ۱۱۰۰ شهید برای دفاع از میهن تقدیم نمود. اولین جانباخته انقلاب در اردیبهشت ۵۷ منصور محسن پور بود که ۲۳ سال سن داشت.
گردشگری
از جاذبههای شهرستان کازرون میتوان به شهر تاریخی بیشاپور، امامزاده سید حسین، تنگ تیکاب، باغ نظر، مجسمه شاپور اول در غار شاپور و دشتهای جنوب شهر کازرون در بخش مرکزی، دشت برم ، سرمشهد و دریاچه پریشان در بخش جره و بالاده اشاره کرد.
چشمه ساسان که مناظر طبیعی ارزشمندی در پیرامون آن وجود دارد و غارهای تاریخی چون غار تنگ چوگان که مجسمه حجاری شده ی شاپور اول در آن قرار دارد، از جاذبههای طبیعی شهرستان کازرون به شمار میآیند. نقش شاپور که از بقایای شهری آباد بر جای مانده و ویرانههای شهر بیشاپور کازرون که به همت شاپور اول ساخته شده و کاخها و بناهای بسیاری داشته، به همراه چندین اثر مذهبی و تاریخی دیگر که قدمت بیش تر آنها به دورههای باستانی میرسند، از مهمترین دیدنیهای شهرستان کازرون به شمار میآیند. روستای مشتان دارای جاذبههای پنهانی است که در فصل زمستان و بهار خیره کنندهاست.
در بخش خشت و کنارتخته شهرها و روستاهای زیادی قرار دارد که میتوان به برخی از آنها اشاره نمود: خشت، کنارتخته، بورکی (اولی، وسطی و بالایی)، امامزاده علی (ع)، کمارج، بورکی آغالی، بزین، ترک آباد، تل (مافی آباد)، گوریگاه، خواجه جمالی و...
در بخش خشت جاذبههای دیدنی عبارتند از: باغستانها و نخلستانها و مناطق تفریحی
امامزاده علی (ع) دارای یک آبشار بسیار زیبا نیز میباشد و در پشت آن منطقهای باز در بین کوه که بسیار سر سبز میباشد.
برخی از جاذبههای گردشگری شهرستان کازرون عبارتند از:
• بیشاپور
• غار شاپور
• تنگ چوگان
• امامزاده سید حسین
• باغ نظر
• تنگ تیکاب
• آرامگاه شیخ ابواسحاق کازرونی
• آرامگاه شیخ امین الدین بلیانی
• آرامگاه علامه دوانی
• آرامگاه ناصر دیوان کازرونی
و...
دانشگاهها
• دانشگاه سلمان فارسی کازرون
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون
• دانشگاه پیام نور کازرون
• دانشگاه زینب کبری(س) کازرون
• دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز کازرون
• دانشگاه پیام نور واحد نودان
• دانشگاه پیام نور واحد خشت
هتلها
• هتل بیشاپور کازرون
. باشگاه فرهنگیان
• باشگاه فرهنگیان کازرون
پارکها
• باغ نظر کازرون
• پارک هزار و صد شهید کازرون
• پارک آزادی کازرون
• پارک سلمان کازرون
• پارک حافظ کازرون
• بوستان مردانی کازرون
• بوستان رفیع کازرون
• پارک طالقانی کازرون (تنگ تیکاب)
• بوستان ایمنی کازرون
• پارک جنگلی کازرون
• پارک معلم کازرون
• پارک بنفشه کازرون
• پارک تپه شادی کازرون (شهر بازی)
• پارک جنگلی کنارتخته
• پارک روستای دوان
• بوستان مادر
بزرگراهها
• بزرگراه کازرون به بالاده
• بزرگراه کازرون به کنارتخته
مراکز اصلی خرید در شهر کازرون:
• خیابان حضرتی (مکان اصلی خرید لوازم خانگی، سی دی و نرمافزار، کاشی وسرامیک، فرش، وسایل چوبی مانند: میز، صندلی، کمد، تختخواب، مبلمان، لوستر، مواد خوراکی، راههای اصلی وارد شدن به بازار بزرگ کازرون و ...)
• خیابان امام خمینی (مکان اصلی خرید لوازم صوتی و تصویری، اتومبیل، سی دی و نرمافزار، وسایل تزیینی اتومبیل، موکت، فرش، مواد خوراکی، شیرنی جات و ...)
• خیابان ابوذر (مکان اصلی خرید فرش، موکت، شیرنی جات، مواد خوراکی، وسایل پلاستیکی، سی دی و نرمافزار، راههای اصلی وارد شدن به بازار بزرگ کازرون، ظروف یکبار مصرف و ...)
• خیابان شهدای شمالی (مکان اصلی خرید پوشاک، چینی آلات، مواد خوراکی، اسباب بازی، سی دی و نرمافزار، راههای اصلی وارد شدن به بازار بزرگ کازرون و ...)
• خیابان شهدای جنوبی (مکان اصلی خرید پوشاک، سی دی و نرمافزار، وسایل پلاستیکی، ظروف یکبار مصرف، شیرنی جات، وسایل چوبی مانند: مبلمان، میز، کمد، صندلی و ... ، لوازم صوتی و تصویری، مواد خوراکی و ...)
• خیابان قدس شمالی (مکان اصلی خرید کاشی وسرامیک، مبلمان، مواد خوراکی، لوازم یدکی و باتری اتومبیل، لوستر، میز، کمد، لوازم الکتریکی و ...)
• خیابان سلمان فارسی (مکان اصلی خرید مواد خوراکی)
• خیابان ابواسحاق (مواد خوراکی، وسایل پلاستیکی، وسایل آشپزخانه، یکی از راههای اصلی وارد شدن به بازار بزرگ کازرون و ...)
• میدان شهدا (مرکز شهر، مرکز خرید مواد خوراکی، محصولات فرهنگی، یکی از راههای اصلی وارد شدن به بازار بزرگ کازرون و ...)
• خیابان ۲۲ بهمن شمالی (مکان اصلی خرید اتومبیل، مواد خوراکی و ...)